آیا می دانید نسبت به نماز اهل خانه وظیفه دارید، قال الله تبارک و تعالی فی کتابه: وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَوةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا لَا نَسْئَلُكَ رِزْقاً نَّحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَقِبَةُ لِلتَّقْوَى‏ (آیه ۱۳۲ سوره مباركه طه) وخانواده ‏ات را به نماز فرمان ده و بر آن پایدار باش. ما از تو روزى نمى‏ خواهیم، (بلكه) ما تو را روزى مى‏ دهیم، و سرانجامِ (نیكو) براى (اهل) تقوا است.»

 

 جلسه اول:
           
اهمیت سوره حمد

تفسیر سوره حمد: درس اول 

 اهمیّت سوره حمد

سوره ی حمد كه نام دیگرش «فاتحة الكتاب» است، هفت آیه دارد  [۱] وتنها سوره‌ای است كه بر هر مسلمانی واجب است روزانه ده بار آن را در نمازهای شبانه روزی بخواند و در صورت ترك عمدی نماز او باطل است. 

«لاصلاة الاّ بفاتحة الكتاب» [۲] بنا به روایت جابربن عبداللّه انصاری از رسول اكرم صلی الله علیه و آله: این سوره بهترین سوره‌های قرآن است. و به نقل ابن عباس؛ سوره ی حمد اساس قرآن است. در حدیث نیز آمده است: اگرهفتاد مرتبه این سوره را بر مرده خواندید و زنده شد،تعجّب نكنید.[۳] از نامگذاری این سوره به «فاتحة الكتاب» توسط پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله، [۴] معلوم می شود كه تمام آیات قرآن در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله جمع آوری شده و به صورت كتاب در آمده است و به امر ایشان این سوره در آغاز و شروع كتاب (قرآن) قرار گرفته است. همچنین در حدیث ثقلین می خوانیم كه پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «انّی تارك فیكم الثقلَین كتاب اللّه و عترتی» [۵] من دو چیز گرانبها در میان شما می گذارم، كتاب خدا و خاندانم. از این حدیث نیز معلوم می شود كه آیات الهی در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله به صورت «كتاب اللّه» جمع آوری شده و به همین نام در میان مسلمانان معروف و مشهور بوده است. آیات سوره ی مباركه فاتحه، اشاراتی در باره ی خداوند و صفات او، مسأله معاد، شناخت و درخواست رهروی در راه حقّ و قبول حاكمیت و ربوبیّت خداوند دارد. همچنین به ادامه ی راه اولیای خدا، ابراز علاقه واز گمراهان و غضب شدگان اعلام بیزاری و انزجار شده است. سوره ی حمد- همانند خود قرآن- مایه ی شفاست، هم شفای دردهای جسمانی و هم شفای بیماری‌های روحی.  [۶]

درسهای تربیتی سوره ی حمد:

 قبل از تفسسیر سوره حمد سیمایی از درسهای این سوره را ترسیم نموده و در صفحات بعد به شرح آن می پردازیم؛ ۱- انسان در تلاوت سوره ی حمد با «بِسْمِ اَللّهِ» از غیر خدا قطع امید می كند. ۲- با «رَبِّ اَلْعالَمِینَ» و «مالِكِ یَوْمِ اَلدِّینِ» احساس می كند كه مربوب و مملوك است و خودخواهی و غرور را كنار می گذارد. ۳- با كلمه «عالمین» میان خود و تمام هستی ارتباط برقرار می كند. ۴- با «اَلرَّحْمنِ اَلرَّحِیمِ» خود را در سایه لطف او می داند. ۵- با «مالِكِ یَوْمِ اَلدِّینِ» غفلتش از آینده زدوده می شود. ۶- با گفتن «إِیّاكَ نَعْبُدُ» ریا و شهرت طلبی را زایل می كند. ۷- با «إِیّاكَ نَسْتَعِینُ» از ابرقدرت‌ها نمی هراسد. ۸- از «أَنْعَمْتَ» می فهمد كه نعمت‌ها به دست اوست. ۹- با «اِهْدِنَا» رهسپاری در راه حقّ و طریق مستقیم را درخواست می كند. ۱۰- در «صِراطَ اَلَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ» همبستگی خود را با پیروان حقّ اعلام می كند. ۱۱- با «غَیْرِ اَلْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ» و «لاَ اَلضّالِّینَ» بیزاری و برائت از باطل و اهل باطل را ابراز می دارد.

منبع: تفسیر نور(۱۰جلدی) ، ج ۱



[۱] - عدد هفت، عدد آسمان ها، ایّام هفته، طواف، سعی بین صفا ومروه و پرتاب سنگ به شیطان نیز می باشد.

[۲] - مستدرك، ج ۴، ح ۴۳۶۵.

[۳] - بحار، ج ۹۲، ص ۲۵۷.

[۴] - عیون اخبار الرضا، ج ۲، ص ۲۷.

[۵] - بحار، ج ۲، ص ۱۰۰.

[۶] - علاّمه امینی قدس سره در تفسیر فاتحة الكتاب، روایات زیادی را در این زمینه نقل نموده است.



  




طبقه بندی: تفسیره سوره حمد، 
نوشته شده در تاریخ : سه شنبه 29 مرداد 1392 | توسط : ابوالفضل حسن نژاد | نظرات()
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات